De druk op de openbare ruimte neemt toe. We willen vergroenen, hittestress beperken, biodiversiteit versterken én tegelijkertijd piekbuien opvangen. Maar binnenstedelijk is ruimte schaars. Kabels, leidingen, verkeersdruk en beperkte ondergrond maken het combineren van functies vaak ingewikkeld.
Volgens Lars Emans van TBS-SVA ligt de kracht juist in het combineren van groen en blauw in één oplossing: de Mini Raingarden met ondergrondse infiltratie.
Van straatkolk naar slimme groenzone
“Eigenlijk is het een betonnen goot die gevuld is met een zuiverend substraat en beplanting”, legt Lars uit. “Hij vangt regenwater op, filtert en buffert het en laat het vervolgens schoon infiltreren of vertraagd afvoeren.”
Waar andere oplossingen vaak bestaan uit een losse straatkolk met leiding én apart groen, combineert de Mini Raingarden deze functies. Regenwater stroomt vanaf verharding direct het systeem in. Daar wordt het gezuiverd door beplanting en een speciaal substraat waarin actieve kool is verwerkt.
Olie, zware metalen en fijne vervuiling worden afgevangen. Grovere vervuiling blijft bovenin liggen en kan bij regulier onderhoud worden verwijderd. Op plekken met veel verkeer kan een extra vuilvang worden geplaatst, die met een kolkenzuiger kan worden geleegd. Het water infiltreert vervolgens vertraagd in de bodem of wordt gecontroleerd afgevoerd naar oppervlaktewater.
Waterberging zonder extra ruimtebeslag
Wat deze oplossing interessant maakt voor ontwerpers, is de combinatie van berging en vergroening in een beperkte footprint, vanwege de lage MKI voor het beton van TBS-SVA.
Een 60×60-variant kan ongeveer 200 liter water opvangen voordat deze begint met infiltreren of afvoeren. De grotere 80×80-variant vangt zelfs 400 tot 500 liter per element op.
Lars rekent voor:
“Bij een straat van 100 meter lang en 8 meter breed kun je met een serie van 8 stuks Mini Raingardens een bui van 70 millimeter volledig afkoppelen. Door meerdere elementen te schakelen, vergroot je die capaciteit eenvoudig.”
Dat betekent minder belasting van het riool en meer buffering in de openbare ruimte zelf. Zeker nu piekbuien vaker voorkomen, is dat geen overbodige luxe.
Binnenstedelijk voordeel
De oplossing is met name interessant op locaties waar de ondergrond al vol ligt met kabels en leidingen.
“In traditionele groenvakken verlies je veel effectieve ruimte door opsluitingen en constructies”, vertelt Lars. “Met een gewapende, zelfdragende bak benut je de beschikbare diepte en breedte veel efficiënter.”
Doordat het systeem relatief compact is en geen diepe ingrepen vereist, kunnen leidingen er vaak gewoon langs of onderdoor. Dat maakt het toepasbaar in bestaande stedelijke structuren, waar ruimte altijd een beperkende factor is.
Biodiversiteit én verkeersveiligheid
Naast waterberging levert de Mini Raingarden ook zichtbare meerwaarde.
Door beplanting toe te voegen ontstaat een groenstrook die biodiversiteit stimuleert en hittestress vermindert. Tegelijkertijd kan de oplossing worden ingezet als fysieke en visuele scheiding tussen rijbaan en trottoir of fietspad, met bijvoorbeeld een haag in de mini Raingarden.
In projecten zoals in Goirle en Lelystad wordt het systeem inmiddels toegepast in langere stroken, soms tot 185 meter in een lichte radius. Wat voorheen bijvoorbeeld een strook met steenkorven was, wordt nu een groene zone met seizoensbeleving.
“Bewoners zien vooral het verschil in uitstraling”, zegt Lars. “Ze lopen straks langs een bloemenstrook in plaats van langs een kale constructie.”
De kosten zijn verrassend gelijkwaardig
Een veelgehoorde aanname is dat gecombineerde systemen duurder zijn. Volgens Lars blijkt dat in de praktijk mee te vallen.
“Als je de Mini Raingarden vergelijkt met een traditionele kolk, leidingwerk én een apart groenvak, dan kom je prijstechnisch ongeveer gelijk uit.”
Doordat plaatsing efficiënt is en functies worden gecombineerd, vervallen andere onderdelen. De meerwaarde zit vervolgens in biodiversiteit, waterkwaliteit en ontlasting van het riool, zonder hogere aanlegkosten.
Onderhoud en levensduur
Het systeem is ontworpen met een lange levensduur in gedachten. Afhankelijk van verkeersintensiteit hoeft pas na 10 tot 15 jaar de bovenste laag substraat gedeeltelijk te worden vervangen.
De toegepaste materialen en substraatopbouw zijn gebaseerd op bewezen technieken die internationaal al tientallen jaren worden toegepast. De Mini Raingarden zelf is ruim twee jaar intensief getest in praktijksituaties.
“Het is geen experimenteel idee”, benadrukt Lars. “We combineren bestaande, bewezen componenten tot één geïntegreerde oplossing.”
Denken in combinaties
Volgens Lars zit de grootste winst niet alleen in het product, maar in de manier van ontwerpen.
“Te vaak worden waterafvoer, groen en verharding nog apart benaderd. Eerst de weg, dan de afwatering, en daarna kijken we of er nog plek is voor groen. Terwijl je juist vanaf het begin integraal moet denken.”
Wanneer gemeenten en ontwerpteams vroegtijdig samenwerken, ontstaat ruimte voor dit soort combinaties. En dat maakt volgens hem het verschil tussen losse maatregelen en een toekomstbestendige inrichting.
Lessen voor de buitenruimte
De Mini Raingarden laat zien dat klimaatadaptatie niet altijd vraagt om grote gebaren. Soms zit de oplossing in slimme combinaties binnen bestaande structuren.
Door waterberging, filtering en vergroening samen te brengen in één element ontstaat een systeem dat ruimte efficiënt benut, het riool ontlast en tegelijkertijd bijdraagt aan biodiversiteit en beleving.
In een tijd waarin iedere vierkante meter telt, is dat geen overbodige luxe.