Urban rewilding als volgende stap in stadsnatuur

2 mrt 2026 | Blogs, Leefbaarheid

De manier waarop we groen in steden inrichten, is aan het veranderen. Waar jarenlang werd gestuurd op strak gemaaide grasvelden en voorspelbaar beheer, ontstaat nu ruimte voor een andere benadering. Een benadering waarin natuur weer een rol krijgt, maar niet zonder kaders. Urban rewilding wint terrein door het bewust laten terugkeren van natuurlijke processen in de stedelijke omgeving, met oog voor biodiversiteit, gebruik en beleving.

We spraken Peter Koop van De Enk Groen & Golf over deze ontwikkeling en over de zoektocht naar balans tussen loslaten en sturen.

Van strak beheer naar ruimte voor ontwikkeling

Volgens Koop is urban rewilding geen radicale breuk met traditioneel groenbeheer, maar eerder een volgende stap. Jarenlang zijn grote grasoppervlakken in steden al omgevormd naar bloemrijkere vegetaties. Nu ontstaat ruimte om verder te kijken: welke natuur hoort hier eigenlijk thuis?

“Vroeger tekende een ontwerper een vak, daar kwam beplanting in en dat hield je tien jaar zo”, vertelt Koop. “Nu kijken we eerst naar wat hier van oorsprong voorkomt. In welk floradistrict zitten we? En welke omstandigheden kunnen we creëren zodat die natuur zich weer kan ontwikkelen?”

Dat betekent ook afscheid nemen van het idee dat alles maakbaar is. Niet elke bloem hoort overal, en niet elke plek vraagt om hetzelfde beeld. Urban rewilding begint bij begrijpen wat een locatie nodig heeft, niet bij wat er visueel gewenst is.

Het Plein_De Enk_Urban Rewilding_1
Het Plein_De Enk_Urban Rewilding_3

Rewilding, maar wel beheerst

Volledig loslaten is in de stad zelden een optie. Waar pure rewilding betekent dat je de natuur volledig haar gang laat gaan, vraagt de stedelijke context om grenzen. Koop spreekt daarom liever over “stedelijke verwildering met kaders”.

Binnen die kaders krijgt de natuur ruimte om te groeien, te woekeren en zich te ontwikkelen. Buiten die kaders wordt gestuurd op veiligheid, toegankelijkheid en acceptatie. Een voorbeeld is het gefaseerd maaien van grasvelden waar de randen verzorgd blijven en het midden mag verwilderen. Zo blijft zichtbaar dat er aandacht is, terwijl de biodiversiteit toeneemt.

“Als alles in één keer losgelaten wordt, ervaren bewoners het al snel als verloedering”, zegt Koop. “Maar als je laat zien dat er bewust is nagedacht over het beheer, ontstaat begrip.”

Onkruid bestaat niet

Een belangrijk uitgangspunt in deze manier van werken is het loslaten van het begrip ‘onkruid’. Volgens Koop zijn er alleen ongewenste kruiden, afhankelijk van plek en context.

“Brandnetels hebben ecologische waarde, maar midden in een woonwijk zijn ze niet altijd wenselijk”, legt hij uit. “Dan grijpen we in, niet om de natuur te onderdrukken, maar om ruimte te maken voor andere soorten.”

Dat vraagt om kijken, monitoren en ingrijpen op het juiste moment. Niet volgens vaste rondes, maar op basis van ontwikkeling. Traditioneel beheer is gericht op regelmaat en urban rewilding vraagt om strategisch kijken.

Het Plein_De Enk_Urban Rewilding_2
Het Plein_De Enk_Urban Rewilding_4

Biodiversiteit, klimaat en welzijn

De voordelen van urban rewilding zijn veelzijdig. Meer ruimte voor kruiden en inheemse vegetatie betekent meer leefgebied voor insecten, vogels en kleine fauna. Dat draagt bij aan biodiversiteit, maar ook aan klimaatadaptatie.

Groen helpt bij verkoeling, waterinfiltratie en het verminderen van hittestress. Tegelijk heeft het een sociale waarde. Groene plekken worden verblijfsruimtes, ontmoetingsplekken en rustpunten in de stad.

“Groen doet iets met hoe mensen zich voelen”, zegt Koop. “Het heeft invloed op welzijn, beleving en gedrag. Dat wordt vaak onderschat.”

Meten wat je niet direct ziet

Omdat urban rewilding er op het eerste gezicht rommeliger uit kan zien, is monitoring essentieel. De Enk Groen & Golf werkt daarbij samen met Heem, leverancier van inheemse zaden en ecologische kennis.

Met behulp van monitoringtools en veldobservaties wordt vastgelegd welke soorten opkomen, welke verdwijnen en hoe de vegetatie zich ontwikkelt. Voor opdrachtgevers maakt dit inzichtelijk dat er daadwerkelijk iets gebeurt, ook als dat niet direct zichtbaar is voor de leek.

“Een ecoloog ziet zes grassoorten waar een voorbijganger alleen gras ziet”, aldus Koop. “Die kennis helpt om het gesprek te voeren over waarde en ontwikkeling.”

Het Plein_De Enk_Urban Rewilding_5
Het Plein_De Enk_Urban Rewilding_6

Ontwerpen met de lange termijn in gedachten

Een van de grootste uitdagingen bij urban rewilding zit niet in de aanleg, maar in het beheer. Als onderhoud na enkele jaren weer terugvalt op oude routines, gaat de opgebouwde biodiversiteit snel verloren.

Volgens Koop vraagt deze manier van werken om andere afspraken, andere timing en vooral om continuïteit. Maaien op het verkeerde moment kan soorten laten verdwijnen. Te rijke bodems zorgen ervoor dat grassen alles overwoekeren. Juist schralere omstandigheden geven kruiden de ruimte.

“Je moet dit vanaf het begin meenemen in ontwerp en beheer”, zegt hij. “Anders werkt het niet.”

Natuur als onderdeel van de stad

Urban rewilding laat zien dat natuur en stad geen tegenpolen hoeven te zijn. Door ruimte te geven aan natuurlijke processen, binnen duidelijke kaders, ontstaat een stedelijk landschap dat robuuster, diverser en leefbaarder is.

Het vraagt om een andere manier van kijken: minder sturen op uiterlijk, meer op ontwikkeling. En om het besef dat niet alles direct ‘af’ hoeft te zijn.

Een benadering die steeds relevanter wordt, nu de druk op de openbare ruimte toeneemt en iedere vierkante meter telt.

Meer informatie

Neem voor meer informatie over dit onderwerp contact op met Peter Koop van De Enk Groen & Golf.

Over De Enk Groen & Golf

Genieten van groen in een klein land, het buitenleven als bron van plezier en ontspanning, daar hebben we bij de Enk Groen & Golf ons dagelijks werk van gemaakt. Wegdromen op een daktuin, picknicken in het park of een ommetje maken door de bedrijfstuin. Werken, sporten, recreëren; met goed aangelegd en onderhouden groen wordt alles mooier.